Sammy van Andel over ‘Digitale autonomie voor Steenwijkerland’
Spreker: Sammy van Andel (Fractievoorzitter, Onafhankelijk Steenwijkerland — OSL)
Onderwerp: Digitale autonomie voor Steenwijkerland • Categorie: Perspectiefnota
Toelichting & Context
Tijdens de behandeling van de Perspectiefnota 2026–2030 op 30 juni 2026 diende fractievoorzitter Sammy van Andel namens Lijst van Andel zijn eerste motie in de gemeenteraad van Steenwijkerland in: een voorstel voor het versterken van de digitale autonomie van de gemeente en het doorbreken van de eenzijdige afhankelijkheid (vendor lock-in) van grote techleveranciers zoals Microsoft. Vanuit zijn professionele achtergrond als informatiearchitect wees Sammy van Andel op de snel stijgende licentiekosten, de geopolitieke spanningen en het ontbreken van concrete IT-inkoopvoorwaarden in het gemeentelijke beleid. Aanleiding: Cirkelredenering tussen digitaliseringsstrategie en inkoopbeleid (MVOI) Uit het gemeentelijk jaarverslag blijkt dat het college al werkt met de Nationale Digitaliseringsstrategie (NDS) en kansen ziet voor kunstmatige intelligentie (AI) om de dienstverlening te verbeteren. Tegelijkertijd constateerde Lijst van Andel een beleidsmatige blinde vlek: Nationale Digitaliseringsstrategie versus Actieplan MVOI: De Nationale Digitaliseringsstrategie roept op tot het vergroten van digitale zelfstandigheid en het beperken van de afhankelijkheid van een klein aantal grote leveranciers. Het gemeentelijke Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) kent ‘innovatie’ weliswaar als pijler, maar is in Steenwijkerland momenteel vooral ingericht op de grond-, weg- en waterbouw (GWW) en niet op IT-inkoop. Veiligheidsplan: Waar pagina 27 van het gemeentelijke veiligheidsplan spreekt over het volgen van landelijke en regionale ontwikkelingen, richt dat plan zich primair op preventie richting inwoners en nog niet op de strategische kwetsbaarheid van de eigen gemeentelijke bedrijfsvoering. De drie concrete verzoeken uit de motie van Lijst van Andel Om te voorkomen dat de gemeente Steenwijkerland bij toekomstige software-aanbestedingen verder in een financiële en technische wurgconstructie belandt, verzocht Lijst van Andel het college om een stapsgewijze, nuchtere aanpak zonder direct grootschalige wijzigingen af te dwingen: Exit-toets en open standaarden bij IT-inkoop (vanaf Q2 2027): Stel in het tweede kwartaal van 2027 een beleidsvisie vast voor IT-inkoop, waarbij bij de aanbesteding van nieuwe software, SaaS-oplossingen (Software as a Service) en clouddiensten als zwaarwegend uitgangspunt geldt dat software draait op open standaarden en platformonafhankelijk te benutten is (tenzij zwaarwegende operationele, wettelijke of markttechnische redenen zich daartegen verzetten). Aansluiting bij VNG-pilots en MijnBureau: Leg ambtelijk contact met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) — die onder meer met de gemeente Groningen een pilot voor digitale autonomie draait — en de initiatiefnemers van MijnBureau (de open source gemeentelijke autonome werkomgeving ondersteund met rijkssubsidies van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), zodat Steenwijkerland meeprofiteert van reeds ontwikkelde open source bouwstenen in plaats van zelf het wiel uit te vinden. Nuchtere technische risico- en kosteninventarisatie (uiterlijk Q1 2027): Leg uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 een overzicht aan de gemeenteraad voor waarin inzichtelijk wordt gemaakt: Welke kritische softwarepakketten (van bijvoorbeeld leverancier Centric) binnen de gemeentelijke organisatie momenteel nog een harde Windows-verplichting hebben; Wat de globale financiële impact is op de post licentiekosten wanneer de kantooromgeving gefaseerd wordt gemigreerd naar open source alternatieven; Of de eerstvolgende leasecyclus van de gemeentelijke laptops ruimte biedt voor een kleinschalige pilot met open source werkplekken onder technisch onderlegde medewerkers. Positieve ontvangst in de gemeenteraad Het agenderen van digitale autonomie en de monopoliepositie van grote softwareleveranciers oogstte brede waardering in de raad: VVD (fractievoorzitter Jeroen van Duijvenvoorde): Noemde het een zeer terecht onderwerp gezien de oplopende licentiekosten en de bijna-monopoliepositie van Microsoft binnen de overheidswereld. PRO (fractievoorzitter Dennis Metin): Bedankte Sammy van Andel voor zijn toelichting bij de PRO-fractie, die voor veel enthousiasme zorgde. D66 (raadslid Emmy Elgersma): Sprak namens de D66-fractie volledige steun uit voor de motie en de oproep aan het college.
Gekoppeld Standpunt Onafhankelijk Steenwijkerland (H10.5)
Ruimte voor technologische innovatie: Wij bieden ruimte aan pilots met veelbelovende technologieën die de gemeentelijke dienstverlening efficiënter, veiliger en betaalbaarder maken.